Safra kesesi: anatomi, fonksiyonlar

Safra nedir?

Safra, yaklaşık yüzde 80'i sudan oluşan sarı ila koyu yeşil bir sıvıdır. Geriye kalan yaklaşık yüzde 20'lik kısım esas olarak safra asitlerinden oluşur, ancak aynı zamanda fosfolipitler (lesitin gibi), enzimler, kolesterol, hormonlar, elektrolitler, glikoproteinler (karbonhidrat içerikli proteinler) ve atık ürünler gibi diğer maddeler de oluşur. Ayrıca kırmızı kan hücrelerinin parçalanması sırasında üretilen ve salgıların renginden sorumlu olan bilirubin gibi metabolik parçalanma ürünlerini de içerir.

Safranın işlevi nedir?

Safra asitleri, pankreas ve ince bağırsaktaki yağ ve protein parçalayıcı enzimleri aktive eder. Yiyeceklerle alınan yağları emülsifiye ederek yağ parçalayıcı enzimler tarafından parçalanabilmelerini sağlarlar. Safra asitleri, parçalanma ürünleriyle (serbest yağ asitleri, monogliseritler) miseller (küresel agregatlar) adı verilen yapıları oluşturur ve böylece emilimlerini sağlarlar, ancak bağırsakta kalırlar ve "çalışmaya devam edebilirler".

İnce bağırsağın alt kısımlarında safra asitlerinin çoğu emilir ve portal ven (enterohepatik dolaşım) yoluyla karaciğere geri gönderilir; bu nedenle belirli bir dereceye kadar geri dönüştürülürler ve yalnızca sürekli olarak küçük miktarlarda üretilmeleri gerekir.

Safra nerede üretilir?

Safra, karaciğer hücrelerinde ince bir salgı halinde üretilir (günde yaklaşık 0.5 ila 1 litre). Buna karaciğer safrası denir. Safra kılcal damarları veya tübüller olarak adlandırılan hücreler arasındaki tübüler boşluklara salgılanır. Küçük tübüller birleşerek daha büyük olanları oluşturur ve sonuçta ortak hepatik kanala açılır. Bu iki kola ayrılır: Biri ortak safra kanalı olarak safra kesesine açılır. Diğeri ise büyük safra kanalı olarak ince bağırsağın en üst kısmı olan duodenuma gider.

Safra hangi sorunlara neden olabilir?

Biliyer kolik veya yüksek bağırsak tıkanıklığı safra kusmasına (kolesis) yol açabilir.

Safranın aşırı miktarda kolesterol veya bilirubin içermesi durumunda bunlar çökelebilir ve "taşlar" (kolesterol taşları, pigment taşları) oluşturabilir. Bu tür kolelitiazis, sarılık (ikter) veya iltihaplanma gibi başka komplikasyonlara yol açabilir.