Donepezil: Etkileri, Uygulaması, Yan Etkisi

Donepezil nasıl çalışır?

Donepezil demans hastalığına karşı etkili bir ilaçtır. Demansın en yaygın şekli Alzheimer hastalığıdır. Bu hastalıkta beyindeki sinir hücreleri (nöronlar) yavaş yavaş ölür. Çoğu durumda, ilk belirtiler ortaya çıkmadan ve hastalık keşfedilmeden önce çok sayıda nöron zaten ölmüştür.

Bir sinir hücresi, diğer nöronlarla iletişim kurmak için haberci maddeleri (nörotransmiterler) salgılayabilir. Bunlar sinyallerini, komşu sinir hücrelerinin zarındaki özel kenetlenme bölgelerine (reseptörler) kenetlenerek iletirler.

Bellek, kalıcılık ve hatırlama ile ilgili en önemli sinir habercilerinden biri asetilkolindir. Diğer nörotransmiterler gibi diğer sinir hücrelerinin zarındaki reseptörlerine bağlanarak etki eder. Asetilkolin daha sonra bir enzim (asetilkolinesteraz) tarafından asetat ve koline bölünür; bunlar artık reseptörlerde etki göstermez ve sinyali sonlandırır. İki bölünme ürünü ilk sinir hücresinde yeniden emilir, bağlanır ve daha sonra ihtiyaç duyulduğunda tekrar salınabilir.

Alzheimer hastalığının semptomlarını hafifletmek ve hafıza performansını artırmak için, donepezil, asetilkolinesteraz enziminin seçici bir inhibitörü olarak kullanılır. Başka bir deyişle, enzimi inhibe ederek asetilkolinin aşağı yöndeki nöronların reseptörlerinde daha uzun süre kalmasını sağlar; tabiri caizse sinyali güçlenir.

Beyin hücrelerinin kaybına rağmen, kalan sinir hücreleri hala normal yoğunlukta iletişim kurabiliyor, bu da Alzheimer hastalarının hafızasını ve hafızasını geliştiriyor. Bu, hastanın bakıma ihtiyaç duyduğu zamanı geciktirmeyi mümkün kılar.

Alzheimer hastalığında donepezil kullanımına ilişkin klinik çalışmalar, bilişsel performansın (algılama, öğrenme, hatırlama, düşünme ve bilmeyle ilgili insan işlevleri) en az altı aylık bir süre boyunca stabilleştiğini doğrulamaktadır.

Emilim, bozunma ve atılım

Donepezil, tablet şeklinde alındıktan sonra bağırsak yoluyla kana geçer ve buradan kan-beyin bariyerini geçerek merkezi sinir sistemine ulaşır. Etkisini orada gösteriyor.

Donepezil ne zaman kullanılır?

Donepezil, hafif ila orta dereceli Alzheimer demansının semptomatik tedavisi için onaylanmıştır.

Endikasyon dışı, aynı zamanda şiddetli Alzheimer demansı için palyatif bir ilaç olarak da kullanılır.

Etkisinin devam etmesi için sürekli alınması gerekir. Etki doza bağımlıdır, bu nedenle tolere edilen en yüksek dozaj hedeflenir.

Donepezil nasıl kullanılır?

Aktif madde, tabletler veya eriyen tabletler formunda (ağızda saniyeler içinde çözülür) bir tuz (donepezil hidroklorür) halinde alınır. Tedaviye genellikle günde bir kez beş miligram donepezil ile başlanır.

Bir ay sonra doktor, dozajın yeterli olup olmadığını veya günde on miligram donepezil'e çıkarılmasının gerekip gerekmediğini değerlendirecektir. Daha yüksek dozlar tavsiye edilmez.

Terapi yalnızca hasta bir bakımevindeyse veya hastanın donepezil kullanımını izleyen bir bakıcı varsa verilmelidir.

Donepezil'in yan etkileri nelerdir?

Tedavi görenlerin yüzde onundan fazlası ishal, mide bulantısı ve baş ağrısından şikayetçi. Bu yan etkiler esas olarak doz çok hızlı artırıldığında ortaya çıkar.

Donepezilin diğer yaygın yan etkileri arasında iştah kaybı, agresif davranışlar, ajitasyon, baş dönmesi, uykusuzluk, kusma, hazımsızlık, deri döküntüleri, kas krampları, idrar kaçırma ve yorgunluk yer alır.

Yüz ila bin hastadan birinde yan etkiler olarak nöbetler, yavaşlayan kalp atışı ve mide-bağırsak kanaması da görülebilir.

Donepezil alırken nelere dikkat edilmelidir?

Kontrendikasyonlar

Etkin maddeye karşı bilinen aşırı duyarlılık durumunda Donepezil alınmamalıdır.

İlaç etkileşimleri

Donepezil esas olarak karaciğerde diğer etken maddeleri de parçalayan iki farklı enzim (sitokrom P450 2D6 ve 3A4) tarafından parçalandığından, bu ajanların kombinasyon halinde verilmesi halinde etkileşimler meydana gelebilir.

Bazı aktif maddeler karaciğerde daha fazla enzimin üretilmesine neden olur ve bu enzimler de donepezilin daha hızlı parçalanmasına neden olur. Bu, etkinliğini azaltır. Buna örneğin antikonvülsanlar ve epilepsi ajanları (fenitoin, karbamazepin, okskarbazepin gibi), anestezik fenobarbital ve ayrıca bazı gıdalar (zencefil, sarımsak, meyan kökü gibi) neden olur.

Astım veya KOAH gibi solunum yolu hastalıkları olan hastalar, akut alevlenme riski artabileceğinden, donepezil'i dikkatli almalıdır.

Donepezile ek olarak steroid olmayan antiinflamatuar ilaçlar (ASA, ibuprofen, diklofenak gibi NSAID'ler) düzenli olarak alınırsa gastrointestinal kanama riski artabilir.

Yaş kısıtlaması

Donepezilin çocuklarda ve 18 yaş altı adölesanlarda kullanılması önerilmemektedir. Benzer şekilde şiddetli karaciğer yetmezliği olan erişkin hastalar da deneyim eksikliği nedeniyle donepezil kullanmamalıdır.

Gebelik ve emzirme

Hamile ve emziren kadınlar, Donepezil'i kullanmamalıdır çünkü güvenliği veya etkinliği konusunda hiçbir çalışma bulunmamaktadır.

Donepezil ile ilaç almak

Donepezil ne zamandan beri biliniyor?

Donepezilin geliştirilmesine 1983 yılında Japonya'da başlanmıştır. Aktif madde ABD'de ilk onayını 1996 yılında almıştır. Donepezil aktif maddesini içeren jenerik ilaçlar 2010 yılından bu yana piyasada bulunmaktadır.