Bikarbonat: Laboratuvar Değeriniz Ne Anlama Geliyor?

Bikarbonat nedir?

Bikarbonat, vücuttaki en önemli tampon sistemi olan bikarbonat tamponunun önemli bir parçasıdır. Vücuttaki pH değerinin sabit kalmasını ve güçlü dalgalanmaların hızla dengelenebilmesini sağlar. Baz olarak bikarbonat asidik maddelerin dengelenmesinden sorumludur.

Ortam çok asidik

Asidik maddeler proton (H+) olarak birikirse, bikarbonat (HCO3) bunları emer ve sonuçta karbonik asit (H2CO2) şeklindeki bir ara adım yoluyla su (H2O) ve hafif asidik karbondioksiti (CO3) oluşturur. CO2, pH değerinin normale dönebilmesi için akciğerler yoluyla kandan dışarı atılır.

Ortam çok alkali

Vücutta çok fazla baz oluşması durumunda bikarbonat tamponu da müdahale eder. Bu durumda daha az CO2 dışarı atılır ve bunun yerine tekrar bikarbonat ve asidik maddelere dönüştürülür. PH değeri düşer.

Bikarbonat ne zaman belirlenir?

Bikarbonat, bikarbonat tamponunun temel yapı taşı olduğundan pH değerinde değişikliğe neden olabilecek tüm hastalıklarda ölçülür. Kural olarak bunlar solunum veya metabolik hastalıklardır. Ayrıca karaciğerde üre üretiminde de kullanıldığı için bu organın hastalıkları bikarbonat tüketimini azaltır. Bu nedenle değişen bikarbonat seviyelerinin arkasında aşağıdaki nedenler gizlenebilir:

  • Böbreğin hastalıkları ve fonksiyonel bozuklukları
  • Karaciğer hastalıkları ve fonksiyonel bozuklukları
  • Şiddetli dolaşım bozuklukları
  • Diabetes mellitus gibi metabolik bozukluklar

Bikarbonat seviyeleri

Bikarbonat seviyesini belirlemek için doktor genellikle atardamardan küçük bir kan örneği alır. Aşağıdaki normal değerler geçerlidir:

Standart bikarbonat (HCO3)

22 – 26 mmol/l

Değerler her zaman ilgili laboratuvarın referans değerleri ile birlikte değerlendirilmelidir; bu nedenle sapmalar mümkündür. Ölçülen değerin değerlendirilmesinde yaş da rol oynar. Özellikle yeni doğan bebeklerin bikarbonatı daha düşüktür.

Bikarbonat ne zaman çok düşük olur?

Vücut metabolik asidoz adı verilen durumu tamponlamaya çalışırken bikarbonat düşüktür. Bu, pH değeri çok düşük olduğunda ve dolayısıyla kanın çok asidik (asidik) olduğu durumlarda meydana gelir. Bir karşı reaksiyon olarak, çok fazla bikarbonat tüketilir ve CO2, akciğerler yoluyla giderek daha fazla dışarı atılır. Bu, örneğin diyabetin neden olduğu metabolik bir raydan çıkma durumunda söz konusu olabilir. Bununla birlikte, pankreasta anormal bikarbonat üretimi veya ağır kas çalışması sırasında yüksek laktat konsantrasyonu gibi metabolik asidozun başka olası nedenleri de vardır.

Bikarbonat ne zaman çok yüksek olur?

Bikarbonat seviyeleri değişirse ne yapmalı?

Bir tampon madde olarak bikarbonat, sıklıkla pH değerinin solunum yoluyla dengelenmesinden kaynaklanan dalgalanmalara maruz kalır. Kural olarak vücuttaki diğer tampon sistemleri de bu karmaşık düzenleyici mekanizmalara müdahale eder, böylece özel tedaviye çoğu zaman gerek kalmaz.

Sadece acil durumlarda veya ağır hastalarda vücut artık solunum yoluyla pH dengesini ve bikarbonatı düzenleyemez. Klorür verilmesi bikarbonatın atılımını arttırabilir ve böylece yükselen değerleri azaltabilir. Tersine, özel tampon maddeler, bikarbonatın çok düşük olması durumunda artışa neden olabilir.