Aort Anevrizması: Tanımı, Belirtileri, Tedavisi

Kısa bir bakış

  • Semptomlar: Çoğunlukla asemptomatik, muhtemelen karın ve sırtta ağrı (abdominal aort anevrizması), muhtemelen öksürük, ses kısıklığı, nefes darlığı (torasik aort anevrizması), yırtılma durumunda yıkıcı ağrı, şok, bilinç kaybı
  • Tedavi: Anevrizma büyüklüğüne ve büyümesine göre riskli boyutta cerrahi müdahale, stent veya damar protezi
  • Muayene ve tanı: Çoğunlukla tesadüfi bulgu, ultrason muayenesi, manyetik rezonans görüntüleme (MRI), manyetik rezonans anjiyografi (MRA), anjiyo-bilgisayarlı tomografi (anjiyo-CT)
  • Nedenleri ve risk faktörleri: Yaşla birlikte risk artar, damar sertliği, yüksek tansiyon, sigara kullanımı, yatkınlık, Marfan sendromu, Ehlers-Danlos sendromu gibi nadir kalıtsal hastalıklar, enfeksiyonlar
  • Önleme: Damar sağlığına, sağlıklı yaşam tarzına, sigara içmemeye, hipertansiyonun tedavisine ve kontrolüne katkıda bulunan önlemler, yırtılma gibi tehdit edici komplikasyonları önlemek için belirli insan gruplarının taranması

Aort anevrizması nedir?

Vakaların yüzde 90'ından fazlasında aort anevrizması karın bölgesinde, özellikle böbrek damarlarının çıkışının altında bulunur (infrarenal aort anevrizması).

Bazen damarın dışarı taşması göğüs kafesinde de yer alır (torasik aort anevrizması). Kalpte anevrizma bile mümkündür. Vakaların yaklaşık yarısında, kalbin ana arterinin çıkan kısmında (çıkan aort), yüzde 40'ında inen kısımda (inen aort) ve her onuncu kişide aortik ark olarak adlandırılan bölgede bulunur. .

Normalde aortun çapı göğüs bölgesinde 3.5 santimetre, karın bölgesinde ise 3 santimetredir. Aort anevrizması durumunda çap bazen bunun iki katı kadar olabilir.

Aort anevrizmasının belirtileri nelerdir?

Aort anevrizması: karın bölgesindeki belirtiler

Abdominal aort anevrizması daha sonra örneğin bacaklara yayılan sırt ağrısı ve sindirim sorunları gibi semptomlara yol açar. Nadir durumlarda, doktor karın içindeki anevrizmayı karın duvarının altında titreşen bir yumru olarak hisseder.

Aort anevrizması: göğüs bölgesindeki belirtiler

Göğüsteki aort anevrizması (torasik aort anevrizması) da sıklıkla hiçbir belirtiye neden olmaz. Ancak belirtiler ortaya çıktığında bazen aşağıdakileri de içerebilir:

  • Göğüs ağrısı
  • Öksürük
  • Ses kısıklığı
  • Yutma güçlüğü
  • Nefes darlığı

Rüptüre aort anevrizması

Aort anevrizması büyüdükçe yırtılma riski de artar. Erkeklerde 5.5 santimetreden, kadınlarda ise 5.0 santimetreden büyük olan abdominal aort anevrizması riskli ve tedavi gerektiren bir durum olarak değerlendirilmektedir.

Aort anevrizması nasıl tedavi edilebilir?

Aort anevrizması – ameliyat mı yoksa bekleyip görmek mi?

Aort anevrizmasının doğru tedavisi öncelikle büyüklüğüne bağlıdır. Daha küçük, asemptomatik aort anevrizmaları yılda bir kez doktor tarafından, daha büyük olanlar ise yılda iki kez ultrasonla kontrol edilir. Kan basıncının normalin alt aralığında (120/80 mmHg) kalması önemlidir. Bunun için doktor antihipertansif bir ilaç reçete edebilir.

Dislipidemi veya diyabet gibi aort anevrizmasına ilişkin diğer risk faktörlerinin de tedavi edilmesi önemlidir. Ayrıca sigarayı bırakmanız da şiddetle tavsiye edilir.

Bazı faktörler ve davranışlar karın veya göğüsteki baskıyı artırır. Anevrizması olan kişilerin bunlardan kaçınması gerekir. Bunlar örneğin ağır şeyleri kaldırmamayı içerir. Etkilenenlerin baskı altında nasıl düzgün nefes alacaklarını öğrenmeleri de faydalıdır.

Abdominal aorttaki aort anevrizması erkeklerde 5.5 santimetre, kadınlarda ise 5.0 santimetre çapa ulaşırsa doktorlar ameliyat önermektedir. Aynı durum, çapı 5.5 santimetre veya daha fazla olan torasik anevrizma için ve doktorun yılda 10 milimetreden fazla büyüdüğünü tespit ettiği daha küçük anevrizma için de geçerlidir.

Abdominal aort anevrizmasının tedavisi

Abdominal aort anevrizmasının temel olarak iki tedavi yöntemi vardır. Hangisinin kullanılacağı aort anevrizmasının konumuna ve damarın durumuna bağlıdır.

  • Stent (endovasküler prosedür): Doktor küçük bir tüpü (stent) kasık arterinden duvar çıkıntısına kadar ilerletir; stent, damarı stabilize eder ve aort anevrizmasını köprüler.
  • Ameliyat: Ameliyat sırasında cerrah, karındaki bir kesiden arter duvarının genişlemiş kısmını çıkarır ve bunu boru şeklinde veya Y şeklinde bir damar proteziyle değiştirir.

Torasik aort anevrizmasının tedavisi

Aort anevrizması nasıl tespit edilir?

Doktorlar sıklıkla rutin muayene sırasında tesadüfen aort anevrizmasını keşfederler. Örneğin, doktorlar karın ultrason muayenesi sırasında abdominal aort anevrizmasını daha sık tespit ederler.

Steteskopla dinlerken doktor bazen damarın dışarı doğru çıktığı bölgeden gelen akış seslerini fark eder. İnce kişilerde, abdominal aortun daha büyük bir anevrizması, karın duvarından ellerle hissedilebilir.

Doktorlar ayrıca genellikle akciğer röntgeni sırasında torasik aort anevrizmasını tesadüfen keşfederler. Hekim kalp ultrasonu ile daha net bir görüntü elde eder. Bu muayene sırasında aortun bazı kısımları da açıkça görülebilmektedir.

Aort anevrizmasının boyutu ve tehlikesi hakkındaki ayrıntılar bilgisayarlı tomografi (BT) veya manyetik rezonans görüntüleme (MRI) ve muhtemelen manyetik rezonans anjiyografi (MRA, damarların görüntülenmesi) ile sağlanır.

Abdominal aort anevrizmaları için 65 yaş üstü tarama

  • 65 yaş ve üstü erkekler
  • Halen sigara içen veya daha önce sigara içmiş olan 65 yaş ve üzeri kadınlar
  • Birinci derece akrabalarında aort anevrizması bulunan her yaştaki kişiler

İstatistiklere göre 65 ila 75 yaş arasındaki her yüz erkekten dokuzu abdominal aort anevrizmasından etkileniyor ve bu sayı artıyor. Aslında 22 yaş üstü kişilerin yüzde 85'si zaten etkileniyor. Anevrizma nadiren yırtılır, ancak yırtılması halinde hastanın kanamadan ölme riski vardır.

Kadınların abdominal aort anevrizması geliştirme olasılığı çok daha düşüktür. 65 ile 75 yaş arasındaki kadınların yüzde ikisi ve 85 yaş üstü kadınların yüzde altıdan biraz fazlası etkileniyor. Bu nedenle tarama önerisi genellikle bu yaştaki tüm kadınlar için geçerli değildir. Ancak uzmanlar hâlâ yüksek risk altındaki kadınların da taranması gerektiğini tavsiye ediyor.

Aort anevrizmasının nedenleri ve risk faktörleri nelerdir?

Vakaların yüzde 50'sinden fazlasında aort anevrizmasının nedeni damar kalsifikasyonudur (ateroskleroz). Ayrıca yüksek tansiyonu (hipertansiyon) olan kişilerde de sıklıkla gelişir. Yüksek tansiyon damarları zorlar ve aynı zamanda ateroskleroz için bir risk faktörüdür.

Bazen anevrizmanın gelişiminde bakteriyel enfeksiyonlar da nedensel olarak rol oynar. Enfeksiyon damar duvarının iltihaplanmasına ve sonunda damar şişkinliğini oluşturacak şekilde değişmesine neden olur. Buna mikotik anevrizma denir.

Aort anevrizması: Nadir nedenler

Aort anevrizmasının çok nadir nedenleri arasında, örneğin ilerlemiş frengi veya tüberküloz gibi enfeksiyonlarda damar duvarının iltihaplanması yer alır.

Aort anevrizmasının bir başka olası nedeni, aorttaki damar duvarının ayrı ayrı katmanlarının bölünmesi olan B tipi diseksiyondur. Doktorlar ayrıca bölünmüş arter duvarını anevrizma disekanları olarak da adlandırırlar.

Aort anevrizması nasıl önlenebilir?

Aort anevrizmasına yönelik ateroskleroz ve yüksek tansiyon gibi bazı risk faktörlerinin önlenmesi için bazı önlemler alınabilir.

Bunlar, aşağıdakileri içerir:

  • Sağlıklı diyet
  • Yeterli egzersiz
  • Sağlıklı kan basıncı, kan şekeri ve kolesterol düzeyleri (veya gerekiyorsa bunların tedavisi ve kontrolü)
  • @ Sigara içmemek

Doktorunuzla düzenli kontrollere gidin, çünkü çoğu zaman tanı tesadüfi bir bulgudur. Düzenli sağlık kontrolleri, aort anevrizmasının hayatı tehdit edecek boyutlara ulaşmadan erken tespit edilme şansını artırır.