ACTH: Laboratuvar Değeriniz Ne Anlama Geliyor?

ACTH nedir?

ACTH hipofiz bezinde üretilir ve kana salınır. Hormon, adrenal bezdeki hücreleri glukokortikosteroid (kortizon) üretmeleri için uyarır.

Hipotalamus ve adrenal bezden gelen hormonlar ACTH konsantrasyonunun seviyesini düzenler. Gün içinde de dalgalanıyor: Sabahları kanda çok fazla ACTH var, akşamları ise daha az.

Zihinsel veya fiziksel zorlanma, soğuk algınlığı, hastalık veya yaralanma gibi stres durumlarında ACTH daha büyük miktarlarda salınır. Yeterli kortizon mevcutsa ACTH oluşumu durdurulur. ACTH eksikliği de kortizon eksikliğine yol açar.

ACTH kanda ne zaman belirlenir?

Doktor, hastanın adrenal kortekslerinin artık yeterli kortizon üretmediğinden şüphelendiğinde ACTH konsantrasyonunu belirler. Bunu, eksikliğin hipofiz bezinden gelen uyarı eksikliğinden kaynaklanıp kaynaklanmadığını kontrol etmek için yapar.

Hastanın kanında çok fazla kortizon bulunsa (Cushing hastalığı) ve nedeni hala belirsiz olsa bile ACTH konsantrasyonunun belirlenmesi gerekir.

ACTH – normal değerler

Normal değerler

saat 8 – 10

8 - 10 pm

Yetişkinler, çocuklar

10 – 60 pg/ml

3 – 30 pg/ml

Değerler diğer referans değerlerden biraz farklı olabilir.

Çoğu zaman ACTH seviyeleri akşamları belirlenir.

ACTH değeri ne zaman düşer?

  • Hipofiz bezinin fonksiyon bozukluğu
  • Adrenal korteksin kortizon üreten tümörü
  • Kortizon üretiminin artmasıyla adrenal korteksin genişlemesi

ACTH düzeyi ne zaman yükselir?

Yüksek ACTH seviyeleri bulundu:

  • Adrenal korteksin hipofonksiyonunda (Addison hastalığı)
  • bazen akciğer kanserinde
  • bazen pankreas kanserinde
  • Hipofiz bezindeki bir tümörde (merkezi Cushing sendromu)

ACTH yükselirse veya azalırsa ne yapmalı?

ACTH seviyesinin artması veya azalması durumunda kandaki kortizon konsantrasyonunun da belirlenmesi gerekir. Ayrıca, deksametazon testi ve CRH stimülasyon testi adı verilen bir test de bunu takip eder. Bu testlerde hormonlar verilerek ACTH üretiminin tepkisi ölçülür. Bu şekilde kandaki ACTH konsantrasyonunun değişmesinin nedeni bulunabilir. Gerekirse, başın röntgeni ve CT taraması gibi ileri tetkikler yapılır.